AMERİKAN BORSALARINDA İŞLEM YAPMAK

Dünya genelinde özellikle salgının artmasıyla beraber hisse senedi, kripto ve emtialar için yatırımcı sayıları ani bir şekilde yükselişe geçti. İnsanlar evde geçirdikleri uzun vakitler sonrasında bir yan gelir oluşturmak için yeni yollar aramaya başladı. Bunun sonucunda da milyonlar borsada yatırım yapmaya başladılar. Talebin artmasıyla insanlar sadece kendi ülkelerinde değil farklı ülkelerrde de işlem yapmak istemeye başladılar. Türkiye’de yatırım yapanların çoğu ise özellikle Amerika’daki Nasdaq, S&P 500 ve Dow Jones’ta işlem yapmak istemektedir. Bu metnimizde de bunu sizlerle detaylıca inceleyeceğiz.

DOW JONES

Dow: Dow Jones endeksi Amerikan borsaların endüstri alanında en büyük 30 şirketi içerir. 26 mayıs 1986’da ilk yayınını yaptı. Bu şirketler arasında JPMorgan Chase, Intel, General Electric, AT&T, Microsoft, Nike, Visa, Coca Cola, Boing, Verizon, Walmart ve Disney gibi firmalar yer alır.

NASDAQ

Nasdaq: Nasdaq dünyanın teknoloji borsası olarak kabul görmektedir. İlk yayını 8 Şubat 1971 yılında gerçekleştirmiştir. Nasdaq açılımı ‘’National Association of Securities Dealers Automated Quotations’’ tur. Resmi bir düzenleyicisi olmayan tezgâh üstü piyasalarda işlem gören menkul kıymetler için alım-satım fiyatlarının gösterildiği bilgi ağıdır. Nasdaq 100 içerisinde dünyanın önde gelen, Amazon, Tesla, Facebook, Twitter, Google, Apple, Microsoft gibi şirketler yer almaktadır.

S&P 500

S&P 500: Standart and Poor tarafından hazırlanan Amerikadaki en iyi 500 şirket yer almaktadır. İlk kez 1957 de oluşturulmuştur. Amerikan hisse senedi piyasasının yaklaşık %75’ini oluşturmaktadır.

Nasıl ve nereden işlem yapacağım?

İşte size Türkiye’den Amerika’daki borsalarda yatırım yapabileceğiniz başlıca aracı kurumlar:

MİDAS

MİDAS: Midas, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında kurulmuş, sermaye piyasalarında aracılık faaliyeti gösteren bir finans kuruluşudur. Amerikan Borsalarında yapacağın işlemler ve nakit varlığın için 500 bin dolar tutarında SIPC sigortası mevcuttur.

SIPC: Securities Insurance Protection Corporation (Menkul Kıymetler Sigorta Koruma Şirketi) Amerika Birleşik Devletleri Federal Hükümeti tarafından kurulmuş, Amerika’nın en prestijli aracı kurumlarının çalıştığı, devlet garantili bir sigorta şirketidir.

Amerikan hisselerinde yalnızca 1.5 dolar işlem ücreti ödeyerek yatırım yapabilirsiniz.

INTERACTIVE BROKERS

İNTERAKTİF BROKERS: İnteraktif brokers 1978'de New York’ta kurulmuş bir uluslararası aracı kuruluş. Nasdaq’da IBKR koduyla işlem görmekte. Bir dönem Halk Bankası, Ak Bank, Gedik Yatırım gibi aracı kuruluşlar İnteraktif brokers üzerinden yurtdışı hisse senedi işlemlerini sağlıyorlardı. Şimdi ise direkt kendi sitelerinden hisse senedi alım satımı ve halka arzlara katılım gerçekleştirebilirsiniz. Türkiye’den TL havale ederek yaklaşık 1–2 dolar masrafla da para gönderebiliyorsunuz. ETF’lerde ise komisyon almıyorlar, ücretsiz. Türkiye’den TL ile İnteraktif brokersin anlaşmalı olduğu Citibank Maslak şubesine havale yaptığınızda paranız birkaç gün içerisinde hesapta görünüyor. Site üzerinde yatırdığınız parayı direkt anlık kurdan dolara çevirip işleme başlayabilirsiniz. İnteraktif brokers’in içerisinde hisse analizi, tavsiyesi ve birçok detaylı yararlı sekmeler mevcut.

QNB FİNANSINVEST

QNB FİNANSİNVEST: QNB Finansinvest’te uygun komisyon oranlarıyla birçok ülke borsasında hisse senetleri ve vadeli işlemler yapabilme imkanına sahipsiniz. Amerikan borsalarında kolayca işlem yapabilir, eş zamanlı olarak portföyünüzü takip edebilirsiniz. Demo hesap oluşturarak kendinizi geliştirme imkanınızda mevcuttur. Size sunduğu hizmetlerin başlıcalarını aşağıda sıraladım.
Kişiselleştirilmiş Hizmet: Size özel hizmet anlayışını benimser.
Rehberlik hizmeti: her finansal kararın olası sonuçları hakkında bilgi verir.
Sürekli Keşif Hizmeti: Finans piyasalarının değişkenliğini aklımızdan çıkarmayız. Yeni şirketler hakkında bilgi sağlar.

ç. Hız ve Esneklik Hizmeti: Sunduğu teknolojinin güncel kalması için teknolojiye yaptığı yatırımları süreklidir.

Gizliliğe Saygı: Yatırımlarınızın gizliliğine azami derecede önem gösterir.
Şeffaflık ve Yakın ilgi: Bilgi alışverişinde süreklilik sağlar, her şeyi önceden açık açık anlatır ve size raporlar sunar. Çok hızlı ve etkili iletişim mevcuttur.

TRADE BOX

TRADE BOX: Türk sermaye piyasalarının öncü aracı kurumlarından biri olarak Türkiye’nin en büyük grubu Koç Holding ve Avrupa’nın önde gelen bankacılık gruplarından UniCredit’in desteğiyle yurt içinde ve yurt dışında yerleşik bireysel, kurumsal yatırımcılara, geniş ürün yelpazesiyle doğru ve güvenilir hizmet sağlar. Sağladığı ürün avantajları aşağıda mevcuttur.
Bütün dünya piyasalarına erişim
Günün her saati işlem yapabilme
Kolay kullanım

ç. Düşük komisyon oranları

Gerektiğinde web üzerinden erişim
Anında pozisyon ve risk takip edebilme imkanı
Detaylı grafik ve teknik analiz bilgileri

OSMANLI YATIRIM

OSMANLI YATIRIM: Osmanlı Yatırım olarak 2010 yılında Türkiye’nin önde gelen banka ve yatırım kuruluşlarında yatırım bankacılığının çeşitli alanlarında biriktirdiğimiz bilgi ve tecrübeden oluşan sermayemizi ortaya koyarak yola çıktık. Sermaye piyasalarında aynı kalitede varlık yönetimi ve saklama hizmeti, yatırım danışmanlığı ve online sermaye piyasası işlem platformlarında hizmet sunuyoruz. Ürün yelpazemiz; hisse senetleri, varantlar, vadeli ve opsiyon işlemleri, foreks, yatırım fonları, emeklilik fonları, devlet ve özel sektör bono ve tahvilleri, bono halka arzları ve yapılandırılmış türev araçlar olmak üzere oldukça geniş bir yatırımcı kitlesine hitap edebiliyor. Hisse senedi, yatırım fonu ve borçlanma araçlarının saklaması yatırım kuruluşları altındaki müşteri adına açılmış hesaplarda MKK’da, Forex, vadeli ve opsiyon işlemlerinin teminat ve pozisyonları yatırım kuruluşları altındaki müşteri adına açılmış hesaplarda Takasbank’ta gerçekleştirilmektedir.

İŞBANKASI

İŞ BANKASI: İşCep Yurt Dışı Piyasalar ile NASDAQ, NYSE, XETRA, LSE, ICE, SEHK gibi Avrupa, Amerika ve Asya’da faaliyet gösteren 20'nin üzerinde borsada Hisse Senedi ve Futures işlemleri yapabilirsiniz. Üstelik Yurt Dışı Piyasalar hesap açılış işlemlerini şubeye gitmeden saniyeler içerisinde İşCep’ten gerçekleştirebilirsiniz. İş Yatırım Menkul Değerler A.Ş. aracılığı ile sunulan Yurt Dışı Piyasalar işlem platformuna iOS ve Android işletim sistemine sahip akıllı telefonlarda İşCep bireysel müşteri girişi yaparak Yatırım menüsü altından ulaşabilirsiniz. Hesap açılışında ve işlemlerde herhangi bir alt limit aranmamaktadır.

GARANTİ BBVA

GARANTİ BBVA: İspanyol ortaklığı olan Garanti BBVA 26 farklı ülke borsasında yatırım yapabilmenizi sağlıyor. 26 farklı yabancı borsada işlem yapma imkânı ile yurtdışı hisse senedi alıp-satabileceğiniz bankalar arasında geliyor. Garanti Yatırım yurtdışı borsa işlemlerinde komisyon oranı şu şekildedir.
Amerika, Avrupa, Avustralya, Hong Kong Borsaları için binde üçtür. Ayrıca minimum komisyon tutarı da 20 dolardır.
Kanada Borsası için 10 Kanada Doları üstünde binde üçtür. Minimum komisyon tutarı da 25 Amerikan Dolarıdır.
Ayrıca yıllık hisse senedi saklama ücreti de on binde altıdır.

Yukarıda vermiş olduğum aracı kurumlar başlıca Türkiye’den yurtdışı piyasalarında işlem yapabileceğiniz şirketlerdir. Bu aracı kurumlar ile iletişime geçip detaylı bilgi edinebilirsiniz. Başka bir mesele de yurtdışı piyasalarda işlem yapmanın avantajları ve dezavantajları aşağıda bu konulardan size önekler sunarak paylaşacağım.

AVANTAJLAR:

a.Derinlikli Piyasa İhtiyacı: Bazı yatırımcılar Türkiye borsasında derinlik olmadığını düşünmektedir. Derinliği olmayan piyasalarda aşırı oynaklıktan korunmak için yabancı borsalarda işlem yapmayı seçebilmektedir.

  1. Siyasetsiz Borsa: Yatırımcılar Türkiye’de mevcut iç ve dış siyasetin borsa üzerinde neden olduğu olumsuz etkileri minimuma indirgemek için yabancı/kritik haber akışlarının daha az olduğu borsaları seçebilmektedir.
  2. Hisseye Özel Yatırım: Spesifik sektör ve hisse senedinin Türkiye’de bulunmaması. Bazı yatırımcılar start-up olup yeni kurulan ama gelecek vaat eden hisse senetlerini bulmuş ve onlara yatırım yapmayı istiyor olabilir. Örneğin Bitcoin madenciliğinde Ekran kartlarının kullanılması ile Nvidia, Rodeon gibi teknoloji şirketlerinin değeri hızlıca arttı. Kripto para madenciliği ile ilgilenen bir yatırımcı bu sektörün Türkiye’de olmaması nedeniyle yatırım yapamayacağını bildiğinden teknoloji şirketlerinin, silikon vadisi şirketlerinin yoğun olduğu yurtdışı piyasada(Nasdaq) bu hisse senedini almak isteyebilir.
  3. Kur Artışından Yararlanma: Yurtdışı borsaların yatırımcılarına sunduğu bir avantaj da hisse senedi getirinin haricinde, döviz cinsinden olduğu için döviz kuru yükselmesinden de kar elde edebilme imkanı sunmasıdır. Amerikan borsasına yapılan bir hisse senedi yatırımı sırasında hisse senedi ve dolar/TL aynı anda artıyorsa iki artış sayesinde kar yazılabilir. Buna örnek verecek olursak:

Facebook 2008 yılında halka arz olduğunda hisse senedi değeri 38 dolar ve dolar/TL kuru 1.5 TL civarındaydı.  TL cinsinden sadece Facebook hissesi 57 TL ediyordu. 2021 yılında Facebook hisse senedi, NASDAQ’da 330 dolara çıkarken dolar/TL ‘de 8.5 TL civarında işlem görüyordu. 13 yıl sonra Facebook hisse senedi değeri TL cinsinden 2805 Türk lirasına yükseldi.

DEZAVANTAJLAR:

  1. Bilgi Eksikliği: Gündemini hiç bilmediğiniz bir ülkenin gündeminden ekonomik gidişatından etkilenme ihtimaliniz. 2008 Ekonomik krizi Amerikan Merkezli bir kriz olarak geldi. 2010 Avrupa Borç krizi de Avrupa’da yaşamayan ve gündemi takip etmeyen birisi için anlaması zor bir krizdi.
  2. Dil Sorunu: Bir  önceki madde ile ilgili olarak yatırım yapmak isteyeceğiniz Yurtdışı borsanın bulunduğu ülke ile ilgili yabancı dili bilmiyorsanız bu sizin için dezavantaj yaratır. Şirket haberleri, bilançolar ve birçok farklı bilgiye erişememek, anlamamak sorun yaratabilir.
  3. Kanunlar: Aldığınız hisse senedi eğer sizin kendi nam ve hesabınıza işletiliyor ise bu durumda ilgili ülkenin sermaye piyasası kurallarına tabi olursunuz.
  4. Komisyonlar: yurtdışı borsalarda Türkiye vatandaşı olarak işlem yapmanın en büyük güçlüğü, işlem yapmak için kullanılan kurumlara ödenen komisyon ve diğer vergilerdir

Yurtdışı piyasalarında bu faktörleri göz önünde bulundurarak işlem yapabilirsiniz.

 

YATIRIM YAPMADAN ÖNCE CEVAPLANMASI GEREKEN 100 SORU

  • Yatırım yapacağınız şirketin verdiği hizmet ya da ürünler nelerdir?
  • Verdiği ürün ya da hizmeti kullandınız mı?
  • Ürün ve hizmetlerden edindiğiniz deneyim sonuçları neler?
  • Ürün ve hizmetleri kime satıyorlar? Tüketicilere mi? İşletmelere mi? Devlete mi?
  • Ürün ve hizmetler geçtiğimiz yıllarda ne gibi değimlere uğradı?
  • Bu ürün ve hizmetleri arkadaşlarınız ve ailenize tavsiye eder misiniz?
  • Ürün ve hizmetlerin pazardaki rakiplerine karşı fiyat politikası neler?
  • Şirketin öncelikli iş modeli ve pazardaki payı ne?
  • İş modelleri son yıllarda nasıl gelişti? Çağa ayak uydurabildiler mi?
  • İş modelinde sevdiğiniz ve sevmediğiniz şeyler?
  • Başlıca rakipleri kimler?
  • Pazar payı rakiplerden ne kadar küçük veya ne kadar büyük?
  • Alanındaki en çok pazar payı kime ait?
  • Pazardaki rakiplerinden ne kadarı halka açık?
  • Başlıca rakiplerinin kaç tanesi özel mülkiyette?
  • Gelecekte şirketin rakiplerine karşı aldığı önlemler ve yatırımları neler?
  • Rakipleri içerisinde hangisi daha iyi ürün ve hizmete sahip?
  • Hangisinin yönetim kadrosu daha iyi?
  • Hangisinin daha fazla müşterisi var? Ve müşterileri ne kadar büyük?
  • Hangisinin müşterileri daha sadık?
  • Şirketlerin büyüme hızları nedir?
  • Şirketlerin bilançoları karşılaştırıldığında hangisi daha cazip?
  • İthalat payı ne kadar büyük döviz getirisi var mı?
  • Ar-Ge çalışmaları neler ve ne kadar bütçe ayırıyorlar?
  • Pazar marjlı ne kadar?
  • Rakiplerinden daha iyi satış ve pazarlamaya sahipler mi?
  • Ürün dağıtım ve ulaştırma hizmetleri nasıl?
  • Marka değeri ne kadar?
  • Yönetim kadrosunda kimler var?
  • Şirkette çalışanların devir hızı ve ne kadar süredir aynı ekip ile çalışıyorlar?
  • Kurucular şirkette aktif görev alıyorlar mı?
  • Şirket paylarından ne kadarı kurucusu ve yönetime ait?
  • Şirketin en çok payı kime ait?
  • Kurumsal yatırımcıların şirket payındaki oranları ne kadar?
  • Yatırım fonları şirketten ne kadar alım yapmış?
  • Hedge  fonlarının şirketteki payı ne kadar?
  • Aktivist yatırımcı var mı?
  • Şirket ne zaman ve ne kadar miktarı halka arz oldu?
  • Şirketin sosyal medyada görüntülenme ve takipçi sayıları ne kadar?
  • Şirket hakkında şuan ki yönetim ve çalışanlarının düşünceleri neler?
  • Müşterilerin şirket hakkındaki düşünceleri neler?
  • Şirketin net promosyoncu puanı ne kadar yüksek?
  • Müşterileri şirketi başkalarına tavsiye etme oranı ne kadar?
  • Blok sitelerinde ve sosyal medyada müşteriler nasıl yorumlar yapıyor?
  • Twitter, Youtube, Google da şirketin aktifliği?
  • Uluslararası çalışma alanları ve yurtdışında ne kadar ofisleri var?
  • Gelirlerin ne kadarı uluslararası pazara ait?
  • Uluslararası gelirler üzerindeki marj oranları ne kadar?
  • Yurtdışı pazarında hala aynı rekabet avantajına sahipler mi?
  • Yurtdışı pazarında artan siyasal ve yasal endişeler neler?

  • Yurtdışı pazarında bulunan kur artış ve azalışların verdiği sonuçlar neler?
  • Ülkeler arası para transferinde alınan vergi miktarları?
  • Sektörün durumu ve sektör ne kadar büyük?
  • Bulunduğu sektör gelecekte büyümeye devam eder mi?
  • Sektörün büyümesinde yer alan temel faktörler neler?
  • Sektörün uzun vadeli kazanımları neler?
  • Gelecek yıllarda bu sektöre ilginiz devam edecek mi?
  • Sektöründe bu şirket lider bir konumda mı ya da lider olmak için ne kadar çaba harcıyorlar?
  • Sektör liderliği için gösterdiği çabalar neler ve yeterli mi?
  • Bulunduğu sektör geçtiğimiz 5 yıl içerisinde ne gibi değişimler oldu?
  • Sektör ve şirketin büyüme hızları birbirine paralel ilerliyor mu?
  • Şirketin adreslenebilir pazarı ne kadar?
  • Adreslenebilir pazar hangi sıklıkla büyüme gösteriyor?
  • Adreslenebilir pazarın büyümesindeki ana faktörler neler?
  • Şirket toplamda kaç farklı adreslenebilir pazarda yer alıyor?
  • Yurtiçi ve uluslararası düzeyde toplam kullanılabilir Pazar ne kadar?
  • Bu adreslenebilir Pazar birden fazla şirketin büyümesi için yeterli mi?
  • Eğer kullanılabilir pazar küçülürse rakip şirketleri domine edebilir mi?
  • Toplam kullanılabilir pazarın oranı gelecek yıllarda yükseliş gösterir mi?
  • Şirket sürekli olarak ürün ve hizmetlerini geliştiriyor mu?
  • Bu yeni hizmet ve ürünlere ne kadar Ar-Ge çalışması yapıyor?
  • Ar-Ge çalışmaları sonrasında şirket ne kadar kâr elde ediyor?
  • Ne kadar patenti var ve ne kadarı alma sürecinde?
  • Yeni ürün veya hizmetler kâr oranındaki artışın ne kadarını oluşturuyor?
  • Yeni ürün ve hizmetleri hakkında analistler ne düşünüyor?
  • Bu yeni ürün ve hizmetler kullanılabilir pazarın büyüklüğüne etki ediyor mu?
  • Şirketin büyüme oranının korunası için bu yeni ürün veya hizmetler ne kadar etkin?
  • Ne kadar analist bu şirketle ilgileniyor ?
  • Analistlerin verdiği oranlar ne kadar? Al-Tut-Sat oranları neler?
  • Şirket hissesinin şuan ki fiyatı ile analistlerin hedef fiyatı aralığı ne kadar?
  • Analistlerin olumlu ve olumsuz anlamda yazdıkları en çok beğenilen 5 yorum ne?
  • Şirketin geçmiş büyüme oranları ve tahmini büyüme oranları neler?
  • Şirketin net kârı ne kadar büyüyor mu küçülüyor mu?
  • Şirketin nakit akışı ne kadar?
  • Öz sermaye ve varlıkların getirisi ne kadar?
  • Önemli sermaye harcamaları var mı?
  • Hisse başına kazanç oranı nedir artış mı yoksa azalış mı gösteriyor?
  • Bilanço da ne kadar borç, nakit ve döviz mevcut?
  • Şirket borç veriyor mu veriyorsa geri alma süreleri?
  • Şirket bedelli veya bedelsiz sermaye artırımı yapıyor mu?
  • Şirket temettü ödüyor mu son yıllardaki temettü oranı neler?
  • Şirketin kredi puanı ne ve geçmiş yıllardaki değişim oranları?
  • Şirketin teknik tablosunun son 1ay, 3ay, 6ay, 1yıl, 3yıl, 5yıl ve 10yıl incelenmesi neler?
  • Bu inceleme sonucunda çıkan sert düşüşler neden ve nedenleri neler?
  • Şirket hissesinin son 1ay, 3ay, 6ay, 1yıl, 3yıl, 5yıl ve 10yılarındaki performansı neler?
  • Bu performansın sektör ve endekse oranı ne?
  • Şirketin fiyat kazanç oranı nedir?
  • Şirketin piyasa değeri defter değeri ne kadar?
  • Hisse senedinin fiyatı, hisse başına kazanç ve şirketin beklenen büyümesi arasındaki göreceli denge oranı kaç?
  • Bu çıkan oranların rakip şirketler ile karşılaştırılması neler?

Bu soruların sonunda ortaya çıkan hisseler size uzun vade yatırımlarınızda doğru kararları vermenize yardım edecektir.