cryto currency

KRİPTOPARA NEDİR?

Kripto para, mal ve hizmetleri online olarak alıp satabildiğimiz bir ödeme şeklidir. Mal ve hizmetleri satın alabilmek için gerçek para birimlerini kripto parayla değiştirmeniz gerekmektedir. Kripto para birimi blok zinciri teknolojisini kullanan merkezi olmayan para birimidir.


Kripto para birimleri, blockchain adı verilen bir teknoloji kullanarak çalışır. Blockchain, işlemleri yöneten ve kaydeden birçok bilgisayara yayılmış merkezi olmayan bir teknolojidir. Bu teknolojinin insanlar için kabul görmesindeki büyük rollerden biri güvenli olmasıdır.En popüler sürümleri olan Bitcoin ve Ethereum’a aşina olabilirsiniz, ancak CoinMarketCap’a göre 10.000 den fazla farkı kripto para birimi mevcuttur. Birçok şirket, genellikle jeton (token) olarak adlandırılan kendi para birimlerini yayınladı ve bunlar, özellikle şirketin sağladığı mal veya hizmet için alınıp satılabilir. Peki insanların kripto para satın almalarının nedenleri sadece mal ve hizmet satın almak mı ? bu sorunun cevabı elbette hayır o yüzden gelin insanların neden aldıklarını yakından inceleyelim.

  1. Kripto paraları geleceğin para birimleri olarak gördüğü ve şuan değerlenmeden satın alıp geleceğe yatırım yapmak istiyorlar.

        2.Merkez bankalarının para politikaları ve yaptıkları müdahalelerle paralara değer kaybettirdikleri için kripto para birimlerini kullanmak isterler.

  1. Geleneksel ödeme yöntemlerine nazaran daha güvenilir olduğunu ve merkezinin olmadığı blok zincir teknolojisi ile çalıştığı için satın almak isterler.
  2. Bazı insanlar ise kripto paraların spekülatif hareketlerinden para kazanmak için alım satım yapıyorlar.

Peki, bu kadar bahsi geçen blok zinciri nedir? Kripto paraların anlaşılabilmesi için arkasında yatan blok zinciri teknolojisini de bilmek gerekiyor.

Blok zinciri, işlemleri kod olarak kaydeden herkese açık ve birçok yere dağıtılmış bir defterdir. Bu teknoloji, dünya çapında sayısız bilgisayara dağıtılmış bir çek defteri gibidir. İşlemler, daha sonra önceki kripto para birimi işlemlerinin bir “zincirinde” birbirine bağlanan “bloklara” kaydedilir. Afrika kripto para borsası Quidax’ın CEO’su ve kurucu ortağı Buchi Okoro, “Her gün harcadığınız parayı yazdığınız bir kitap hayal edin” diyor. “Her sayfa bir bloğa benzer ve kitabın tamamı, bir grup sayfa, bir blok zinciridir.” Bir blok zinciri ile, bir kripto para birimi kullanan herkes, birleşik bir işlem kaydı oluşturmak için bu kitabın kendi kopyasına sahiptir. Yazılım, her yeni işlemi olduğu gibi kaydeder ve blok zincirinin her kopyası, tüm kayıtları aynı ve doğru tutarak yeni bilgilerle eşzamanlı olarak güncellenir. Dolandırıcılığı önlemek için ise her işlem için ana doğrulama tekniği olan proof of work ya da proof of stake işlemlerinden biri uygulanır. Peki, bu iki doğrulama metodu nedir diye düşüneceksiniz onu da açıklayalım ve daha anlaşılır hale gelsin.

Proof of Work

       Bitcoin’in kurucusu olan Satoshi Nakamoto Bitcoin’i piyasaya sürmeden önce oluşturduğu bu sistemde 3.partiye gerek duyulmadan yapılan işlemlerin onayı için bir sistem oluşturmak istiyordu. Bu doğrultuda çalışmalarını sürdüren Nakamoto bunun bir oy birlği mekanizması ile gerçekleştirilebileceğini düşündü. Ve iş kanıtı mekanizmasını ortaya koydu. Blok zincirinde 3. Partiye gerek duymadan işlemler yapılabilecekti. Bu yüzden iş kanıtı mekanizması ilk oy birliği sistemi olmanın yanında bir çok kripto para biriminin dayanağı olan bir mekanizma olarak bu sisteme dahil oldu. Fakat adı üstünde iş kanıtı olduğu için bunun yapılan işin kanıtlanması gerekiyor bunu da madencilik ile açıklayabiliriz. Madenciler blok zincir üzerindeki kriptografiye dayalı ileri düzey matematik ile şekillenen şifreleri çözerek yeni bloklar oluşturur ve oluşturdukları bloklardan ödül alır. Bu sayede piyasaya coin arzı ve çeşitli işlemlere olanak sağlar. Ancak bu noktadaki problem madencilerin bu şifreleri, bu kodları çözebilmesi için gerek duyduğu enerji tüketimidir. Gün geçtikçe zorluk derecesi artan bu şifrelerin çözülüp yeni blokların oluşturması için daha güçlü cihazlar gerekli olmaya başladı ve enerji tüketimi bir hayli yükseldi. Hem maliyetler hem de doğaya verilen zararlar açısından bu kadar büyük bir enerji tüketimi göz önüne alındığında, yeni bir uzlaşma mekanizmasına ihtiyaç olduğu ortaya çıktı ve bunu sonucunda Proof of stake ortaya çıktı.

Proof of Stake

       2012 yılında blok zinciri geliştiricileri Sunny King ve Scott Nadal tarafından yayınlanan bir makalede tanıtıldı. Protokol, Bitcoin madenciliği için gereken yüksek enerji tüketimini ve diğer sorunları ortadan kaldırmaya odaklanıyor. Hisse kanıtı protokolünü kullanan blok zincirinde, kullanıcılar blok doğrulama ödülünü ve paylarına göre diğer kullanıcılar tarafından ödenen transfer ücretini (madenci ücreti) paylaşır. Bu süreci borsaya kote bir şirkette hisse sahibi olmakla karşılaştırabiliriz. “Teminatlandırma” için daha fazla kripto para kaynağı ayıran kullanıcılar, daha fazla hisseye sahip kişilerin şirketin kar dağıtımından daha yüksek bir pay alması gibi, daha yüksek bir gelir payı elde eder.

Bu konuya da açıklık getirdiğimize göre gelelim kripto paralarının ortaya çıkmasını sağlayan ve geleceğe adını yazdıran Nakamoto amcamızın bulduğu Bitcoin nedir?